Maak menselijk kapitaal circulair

bieb

De opkomst van circulair denken illustreert het aanbreken van een nieuw tijdperk, dat vraagt om nieuwe recepten. Met vernieuwing, toegevoegde waarde en – in het geval van bedrijven – houdbare concurrentiekracht in de hoofdrol. Wat opvalt is dat daarbij één oplossing buiten beschouwing lijkt te blijven: de factor arbeid.

Grondstoffen en afval recyclen vinden wij inmiddels redelijk gewoon. En hernieuwbare energie wordt de komende jaren het nieuwe normaal. Maar als we kijken naar het menselijk kapitaal in organisaties, dan is het begrip 'circulariteit' nog ver weg.

Ook al schuift de AOW-leeftijd stap voor stap omhoog, nog steeds is de gebruikelijke weg dat werknemers, naarmate zij ouder worden, worden voorgesorteerd op 'afscheid' of een 'parkeerbaan'. Met andere woorden: organisaties nemen zonder nadenken afscheid van opgebouwde ervaring. In menige cao-onderhandeling wordt gesproken over een Generatiepact. Wat in feite neerkomt op een terugkeer van de oude VUT-regeling en het ondergraven van het streven van de overheid (en pensioenfondsen) om mensen langer te laten doorwerken. Ondanks de goede bedoelingen richting jongere werknemers, kun je dit ook zien als een impuls richting (grootschalige) menselijke kapitaalvernietiging.

Innovatie

Volgens velen is dat onontkoombaar door de snel veranderende samenleving, met nieuwe technologieën, digitalisering, media en markten. Wie daarin niet mee kan komen, heeft geen plaats meer in organisaties die moeten innoveren om te kunnen overleven. Maar klopt die aanname? Dat is zeer de vraag. Onderzoek laat zien dat van alle innovaties en vernieuwingen die uit bedrijven komen, meer dan de helft mislukt. Meestal niet door niet werkende technologie, maar door onvoldoende aandacht voor de weerbarstige praktijk waarin die moet functioneren. Klanten blijken moeilijk uit vaste gewoonten te komen, regelgeving vertraagt de invoering, bestaande machtsverhoudingen in organisaties en markten steken spaken in het wiel, en ga zo maar door. Belemmeringen die tamelijk 'tijdloos' zijn. Daarmee goed omgaan vergt eerder ervaring (en context-besef) dan vernieuwende kennis. Rara wie daar goed in zijn: oudere werknemers.

Circulair

Daarom is het omgekeerde van het Generatiepact– het circulair maken van menselijk kapitaal - juist de aangewezen weg om de circulaire economie meer vorm en inhoud te geven. Bijvoorbeeld door innovatieprojecten zo in te richten dat jongeren met innovatieve ideeën en technologieën actief samenwerken met ouderen die hun ervaring met de (stroperige) omgeving inbrengen, om de klippen onder water tijdig te herkennen en er een effectieve strategie op te ontwikkelen. Daarmee wordt de ervaring van oudere werknemers een (herbruikbare) grondstof voor effectiever vernieuwen door jongeren. En kunnen ook aanverwante knelpunten in de organisatie worden opgelost.

Minder overbelasting en onderbenutting

Denk bijvoorbeeld aan het inmiddels veelvoorkomende verschijnsel van overbelaste jonge mensen (een kwart heeft daarmee te maken, 14% zelfs symptomen van burn-out), terwijl in dezelfde organisaties vaak sprake is van 'onderbenutting' van oudere, ervaren professionals. Mensen die als geen ander weten 'hoe de hazen lopen' en prima zicht hebben op de 'olifantspaden' binnen organisaties. Maar die hun ideeën inmiddels (wijselijk) voor zich houden, omdat er niet meer naar wordt geluisterd.

Tot dusver worden deze beide verschijnselen apart benaderd. Dus draaien de persoonlijke coaches van millennials overuren. En wordt in menig bedrijf onder de noemer van Duurzame Inzetbaarheid geprobeerd het plezier en de productiviteit onder oudere werknemers op een hoog niveau te houden. Maar als je beide verschijnselen bewust met elkaar verbindt, ontstaan veel meer mogelijkheden. Zowel aan de kant van de jonge professionals (volgens de coaches is bij overbelasting het werk meestal slechts de druppel die de emmer doet overlopen, maar is het voorkomen van die 'druppel' wel van essentieel belang) als aan de kant van de ervaren oudere collega's (het creëren van nieuwe betekenis, meer waardering en het vermogen langer toegevoegde waarde te leveren). Bovendien ontstaat een platform om de innovatie van organisaties effectiever te maken, de productiviteit in de breedte te optimaliseren, knopen en knelpunten in teams en organisaties op te lossen, jongeren sneller tot vakvolwassenheid te brengen. Met aan het eind van de keten een betere klantbediening en -relatie.

Voorbeelden

Er zijn al voorbeelden van bedrijven die met dit circulair maken van menselijk kapitaal geweldige resultaten hebben geboekt. Zoals een goed draaiende productiebedrijf dat een oudere logistieke medewerker vroeg om samen met de klanten en leveranciers het logistieke proces door te lichten en met voorstellen te komen. Binnen een half jaar waren de logistieke kosten met 40% gedaald en de kwaliteit op eindklantniveau met 50% gestegen! Puur door zijn jarenlange ervaring te combineren met de vernieuwing in de sector, en die te paren aan de ideeën van zijn jongere collega's.

En dit voorbeeld staat niet op zichzelf. Op dit vlak ontwikkelde rekenmodellen wijzen uit dat het verbinden van vernieuwing en ervaring niet alleen gunstig is voor de betrokken mensen, maar ook in termen van kosten en rendement tot verbazingwekkende resultaten kan leiden. Met andere woorden: circulair geldt ook voor menselijk kapitaal!

Meer weten? Neem contact met mij op.

Twitter LinkedIn™ Facebook Google+
Geschreven door Koos Woltjes op 23-01-18 businessrevelopment.nl

Wil jij op dit bieb-item reageren?

Laatste reacties

De opkomst van circulair denken illustreert het aanbreken van een nieuw tijdperk, dat vraagt om nieuwe recepten. Wat opvalt is dat één factor buiten beschouwing lijkt te blijven: arbeid.

Initiatiefnemer

Deelnemers

Relevante Global Goals for Sustainable Development

Bijdragen aan een Futureproof bedrijfsleven door: 10 Reduced inequalities