Circulaire economie als middel voor een duurzame ondergrondse infrastructuur

Circulaire economie als middel voor een duurzame ondergrondse infrastructuur
uitdaging

“50% van mijn tijd binnen het bedrijf bestaat uit praten met mensen. Niet over wat ze moeten doen, maar waarom. Ze laten beseffen dat ze fouten mogen maken. Moeten maken. Om te kunnen leren.”

Marcel Houben is General Manager bij Thermaflex Isolatie. Een familiebedrijf dat gespecialiseerd is in oplossingen in de vorm van leidingen en isolatiesystemen op basis van milieuvriendelijke productie. Een bedrijf dat barst van de duurzame innovatie kracht. De innovatieve oplossingen ontstaan door medewerkers te betrekken. Marcel stond zelf aan het roer om de organisatie te kantelen van een top-down aangestuurd bedrijf naar meer verantwoordelijkheid vanuit de werkvloer. “De kracht zit in de medewerkers. Waarom zou ik bepalen wat er in de machine moet gebeuren als jullie daar elke dag werkzaam aan zijn?”

Van biomimicry tot cradle-to-cradle

Ook het op een milieuvriendelijke manier produceren zit verankerd in de normen en waarden van het bedrijf. Dat trok Marcel ook zo aan toen hij 10 jaar geleden voor Thermaflex kwam werken. De boom staat centraal in het bedrijf. “Een bijzonder organisme dat in staat is om – zonder pomp of welk ander mechanisme – water en voedingsstoffen honderden meters te transporteren, van de wortels naar de blaadjes”, vertelt Marcel. 

Door te kijken hoe de natuur dat doet, blijven zij hun netwerken doorontwikkelen. Een mooie innovatie als resultaat daarvan is de komst van een koppeling tussen netwerken die niet haaks staat zoals gebruikelijk, maar eerst parallel loopt met de hoofdleiding en daarna in een bocht afbuigt. Precies zoals de vertakking van een boom. 

“Wij zijn altijd met duurzaamheid bezig”, zegt Marcel. Zo produceren ze leidingen van twee kilometer aaneengesloten, in plaats van de standaard maat van 100 meter dat gebruikelijk is in de sector. “Maar je hebt straten van 200 meter, 300 meter. Je hebt lengtes waar ze 500 meter nodig hebben, hoe ga je daarmee om? Dan moet je die allemaal gaan koppelen. Door zoveel mogelijk aaneengesloten te leggen bespaar je op materiaal en onderhoud”. Bij de samenstelling van nieuwe producten is het een voorwaarde dat deze te recyclen is. “Als dat niet zo is, dan gaan we net zo lang onderzoeken tot we dat wel voor elkaar krijgen.” 

Dat heeft onder andere geleid tot een cradle-to-cradle certificering op hun isolatie en voorgeïsoleerde leidingsystemen, het eerste bedrijf wereldwijd op dit product. “En wat er dan gebeurd, dat is mooi. Twee maanden geleden, belt er een aannemer op en die zegt ‘spreek ik met meneer Houben, moet u luisteren, ik ben gebeld door een klant die een nieuw hoofdkantoor gaan bouwen in Waalwijk en zij hebben nu aangegeven dat Thermaflex in het bestek moet komen staan voor de isolatie’. De klant wil graag een BREEAM gecertificeerd gebouw, en dat sluit aan bij onze cradle-to-cradle isolatie”, vertelt Marcel trots. 

De circulaire economie: geen doel maar een middel

Niet heel gek dus, dat Thermaflex vertegenwoordigt is in het keten innovatieprogramma Leiding op Circulariteit van Nederland Circulair! waar partijen in de Ondergrondse Infrastructuur met elkaar aan de slag gaan om principes van de circulaire economie in de praktijk te brengen. Met een coalitie van verschillende partijen werken zij aan de ambitie om in 2040 100% circulair materiaalgebruik in de ondergrondse infrastructuur te realiseren. De ontwikkelingen binnen het programma tot nu toe staan in de tussentijdse uitgave van de Project History Leiding op Circulariteit.

“Onder circulaire economie versta ik zelf het opnieuw toepassen van end-of-life producten in dezelfde of in een andere keten, zodat je geen virgin materialen meer hoeft te gebruiken”, vertelt Marcel. “En ook dat je het betaalbaar moet maken, om een sluitende business case te krijgen.” Die economische driver blijft nou eenmaal belangrijk, ook voor het voortbestaan van het bedrijf zelf. “Alleen kan je je afvragen; hoeveel winst wil je maken? Neem je met minder ook genoegen? Die keuze hebben wij bijvoorbeeld gemaakt door abrupt met een deel van ons assortiment te stoppen. Dat kostte ons 10 tot 20 procent van onze omzet, maar met die materialen wilden we niet langer werken”.

Maar Marcel ziet ook een keerzijde van de circulaire economie. De term krijgt veel aandacht, maar is ook niet de gehele oplossing. “Circulaire economie op zich is niet het antwoord. Het is altijd een samengaan met andere elementen. Dat is voor mij met een supply chain achtergrond hetzelfde als met KPI’s. Als er aan de touwtjes getrokken wordt op één gebied, dan gebeurd er ergens anders ook iets. Als je dat verband niet ziet, dan overzie je de effecten niet. In die zin zie ik de circulaire economie meer als een middel dan een doel op zich.”

Terugnemen van materialen vraagt om systeem aanpak

Er zijn verschillende momenten om in te stappen in de circulaire economie. Kijk je bijvoorbeeld naar productontwerp zodat producten zó in elkaar gezet worden dat deze het langst meegaan en na levensduur het beste weer uit elkaar te halen zijn? Of naar innovaties die de levensduur van een product verlengen? Ook kan je je focussen op de end-of-life fase; het terugnemen van producten om deze zo hoogwaardig mogelijk te hergebruiken. 

Eén van de pilotprojecten binnen het keten innovatieprogramma van Nederland Circulair! richt zich op deze laatste fase. Onder de noemer REclaim zijn zij op zoek naar projecten in de ondergrondse infrastructuur waarbij zij ter plaatse liggende verlaten kabels en leidingen kunnen terugnemen. Dat lijkt heel logisch – de grond gaat bijvoorbeeld open voor onderhoud of vervanging, dus waarom niet ook terugnemen wat niet nodig meer is?  Maar de praktijk lijkt lastiger dan dat. Want wie neemt verantwoordelijkheid voor dit verlaten materiaal? Wat als er asbest bovenkomt, wie gaat daar dan iets mee doen?

Het was misschien logisch geweest dat Marcel, als leiding producent, zich had bekommerd om het circulair productontwerp. Als leverancier sta je immers aan de wieg van het ontwikkelen van nieuwe producten, en al helemaal als een op innovatie ingesteld bedrijf. Waarom heeft hij dan toch gekozen voor dit REclaim project? 
“Juist om eigenaarschap te tonen als producent voor datgene wat er in de grond ligt. Beseffende dat dit een uitdaging is. Je moet ineens afspraken met elkaar gaan maken over wat er over 50+ jaar met de materialen gebeurd. En mensen vinden het moeilijk om eigenaarschap te nemen over wat er nu uit de grond komt. Maar juist daarom hebben wij voor deze insteek gekozen, dat was heel bewust.” 

REclaim draagt bij aan het borgen van afspraken over het terugnemen van materialen en het verschuiven van eigenaarschap. Hoe pak je dat aan, ketenbreed? “Het ontwerp van een nieuwe kabel of leiding is ook heel mooi en belangrijk, maar dat kan je als producent eigenlijk gewoon al gaan doen. De afspraken over het terugnemen, daar zijn veel meer partijen bij betrokken en vraagt echt om een verandering van het systeem. Als we dat weten aan te pakken binnen deze pilot betekent dat een belangrijke verandering in de manier hoe we met elkaar samenwerken.” 

De uitdaging

Kan jij Thermaflex verder helpen? Heb jij slimme ideeën om bekabeling circulair te maken? Neem contact op met Pieter van den Herik, transitiemanager Keten Innovatieprogramma Leiding op Circulariteit: p.vandenherik@mvonederland.nl.

Round = Real

Heb jij ook een tof circulair product? Nederland circulair! zet in op een doorpakkende beweging richting een volledig circulaire economie. Hoe die er precies uitziet weten we nog niet, maar dat het mogelijk is bewijzen de vele succesvolle businesscases, inspirerende best practices en nieuwe businessmodellen. Round = Real is de belichaming van deze beweging: We delen ervaringen, zoeken naar nieuwe mogelijkheden en samenwerkingen en vieren de successen. Ook slim bezig? Dat verdient meer aandacht, dus doe mee!

Lees meer
Gerelateerde SDG's wat zijn SDG's
Er zijn nog geen oplossingen gematcht. Match hier oplossingen

Wil jij op deze uitdaging reageren?