NS – Circularisatie in sneltreinvaart

GOAL & TARGET
Met een circulair rendement van 96% redt de NS maar liefst 24 miljoen kilogram van de sloop.
NS – Circularisatie in sneltreinvaart
solution

De dubbeldekkers zijn aan vervanging toe. Beschouw ze als rijdende grondstoffendepots en je zult ze meteen zien als een enorme waardebron. Dit is dan ook hoe de NS het zag. En met een circulair rendement van 96%, waarmee maar liefst 24 miljoen kilogram aan de sloop ontsnapt, is de NS zeker niet de minste voorloper.

Rijdende grondstoffendepots

Twintig jaar rijden ze al mee, de VIRM-1-treinen van de NS. Na zo’n lange tijd raken ze verouderd en zijn er nieuwe treinen nodig. Dat moment is aangebroken. Met 416 rijtuigen die per stuk 60.000 kilo wegen, ligt er een enorme voorraad aan grondstoffen opgeslagen in deze vloot. Welbeschouwd zijn deze rijtuigen dus enorme rijdende grondstoffendepots waarin enorm veel waarde ligt opgeslagen. Daarom kiest de NS ervoor om de componenten van de 416 afgeschreven treinstellen te gebruiken als bouwonderdelen voor de gemoderniseerde treinen. Hiermee verlengt het bedrijf, tegen aanzienlijk lagere kosten dan bij nieuwbouw, de levensduur van de VIRM-treinen met 18 jaar. Zo is het project tegelijk duurzaam en rendabel zonder subsidie.

Het moderniseringsproject heeft zich laten inspireren door de productieprincipes uit de auto-industrie. Zo worden de treinstellen gestript, gereviseerd en gemoderniseerd voor hergebruik. Maar liefst 96% van de afgeschreven trein is bruikbaar in nieuwe toepassingen. Het gaat dan onder meer  om casco, isolatie, deuren, beeldschermen en stuurtafelpanelen, maar sommige onderdelen zijn niet beperkt tot hergebruik in hetzelfde treintype. Zo kan een snelschakelaar bijvoorbeeld in een ander rijtuig terechtkomen. Mede dankzij LED-verlichting dat zich aanpast aan de hoeveelheid daglicht, een zuinige compressor en verbeterde aerodynamica, wint de gemoderniseerde trein aan zuinigheid.

Inmiddels zijn 82 rijtuigen gemoderniseerd. Daarmee is nu al 4,7 miljoen kilogram aan grondstoffen op circulair wijze verwerkt. Met het totaal van 416 rijtuigen gaat het aan het einde van het moderniseringsproject uiteindelijk om bijna 24 miljoen kilogram dat de NS redt van de sloop. Zo staat de NS voor materiaalbehoud en tegen uitputting van de natuurlijke hulpbronnen van de aarde, door vooral een beroep te doen op de hulpbronnen die we normaal gesproken als afval zouden bestempelen.

Diverse circulariteit

Het circulariteitspercentage van 96% is beslist niet gering. Nog mooier is dat het leeuwendeel van de onderdelen een gelijkwaardige toepassing krijgt, namelijk via hergebruik: 86% van de oude trein vinden we terug in nieuwe modellen. In het gehele project gaat het dan om 21,5 miljoen kilogram aan hergebruikt materiaal. Helaas kan niet de hele trein worden hergebruikt, maar niettemin heeft de NS voor een groot deel van de niet te hergebruiken onderdelen een andere circulaire bestemming: recycling. Het gaat dan om 10% van de afgeschreven treinen: 2.496.000 kilogram. De restmaterialen worden zo goed mogelijk gescheiden ingezameld. Neem bijvoorbeeld de raamrubbers: deze worden afzonderlijk ingezameld, zodat ze de grondstof kunnen vormen voor rubberen tegels in speeltuinen.

Op het gebied van recycling is de NS tevens onderdeel van het RAAK-MKB-project, dat zich inzet voor het recycleerbaar maken van thermoharde composieten, die bijvoorbeeld in de zijwanden en bagagerekken van de VIRM-treinen te vinden zijn. Het circulaire rendement is inmiddels zichtbaar: van de thermoharde composieten van de NS zijn reeds meubels, oeverbeschoeiing en dijkversteviging gemaakt.

Naast hergebruik en recycling bedrijft de NS nog een andere circulaire sport: upcycling. Zo deelt de organisatie haar afgeschreven materialen dikwijls op de Oogstkaart: een marktplaats voor professionele upcyclers. Ook werkt het bedrijf samen met upcyclespecialisten zoals SuperUse, 2ndare, VerdraaidGoed en kaNS Centraal (voor kansarme kinderen). In het kader van upcycling hebben designers bijvoorbeeld tassen ontworpen van oude treinstoelbekleding.

Ambities op het spoor

De NS ambieert een circulariteitspercentage van 100%. Daarom lopen er aanvullende onderzoeken en pilots. Bovendien is de VIRM-1 niet het enige model dat sterfelijk is. Ook de andere VIRM-treinen zijn binnenkort aan vervanging toe en deze zullen dan ook volgens dezelfde circulaire principes worden gemoderniseerd. Over drie jaar start de modernisering van 244 rijtuigen van het type VIRM-2 en -3. Ongeveer een jaar daarna komen daar nog eens 204 VIRM-4-treinen bij. Indien het circulair rendement tegen die tijd niet hoger dan 96% reikt, gaat het om bijna 26 miljoen kilogram aan materiaal dat ontsnapt aan teloorgang.

Tot slot zijn dergelijke methodes van hergebruik, recycling en upcycling waarschijnlijk evengoed toepasbaar op andere grote vervoersmiddelen, zoals metro’s, bussen en vliegtuigen. Alleen komen we er niet; de hele transportsector, nee, de hele economie heeft een transformatie nodig, waarin we zorgvuldig omgaan met de aarde en de hulpbronnen die zij ons levert. We hebben een circulaire transformatie nodig – en de NS toont zich een waardig voortrekker van een grootschalige circularisatie.

De Best Practices op circulairondernemen.nl

Dit ondernemersverhaal is een van de Best Practices op circulairondernemen.nl. Voor Nederland circulair! onderzoekt MVO Nederland / De Groene Zaak de meest innovatieve, inspirerende en succesvolle voorbeelden op het gebied van circulair ondernemen. Inmiddels zijn er meer dan 100 Best Practices geïdentificeerd en gepubliceerd.

Heb jij ook een Best Practice die je wil delen? Neem dan contact met ons op.

NS – 'Eerste nieuwe gemoderniseerde dubbeldekker VIRM gereed'

Read more
Related SDGs what are SDGs
There are no matches yet. Match to this solution
No people have been matched yet. Match people here

Do you want to comment on this solution?